Bùng nổ AI khiến nỗ lực làm sạch không khí “chệch hướng” tại một trong những thành phố ô nhiễm nhất nước Mỹ

Ảnh: Reuters 

Theo Reuters, sự bùng nổ các trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang tạo ra áp lực lớn lên hệ thống điện Mỹ. Bộ Năng lượng Mỹ ước tính nhu cầu điện mới từ AI có thể đạt 50 gigawatt vào năm 2030, tương đương gần 4% tổng công suất điện năm 2025.

Để đáp ứng nhu cầu này, chính quyền Mỹ đã thúc đẩy các chính sách hỗ trợ nguồn điện ổn định, bao gồm cả than đá. Một sắc lệnh trước đó cũng đã nhấn mạnh vai trò của điện than trong việc đảm bảo nguồn điện giá rẻ và liên tục cho các trung tâm dữ liệu AI.

Tuy nhiên, động thái này cũng làm chậm lại quá trình “khai tử” các nhà máy nhiệt điện than – vốn đã giảm mạnh trong thập kỷ qua. Nếu năm 2015 có tới 94 nhà máy bị đóng cửa thì đến năm 2025, con số này chỉ còn 4.

Thành phố St. Louis được xem là một trong những nơi chịu tác động rõ rệt nhất. Theo dữ liệu về chỉ số chất lượng không khí (AQI), khu vực này chỉ có khoảng 1/3 số ngày trong năm đạt mức “tốt”, xếp gần cuối trong hơn 500 khu đô thị tại Mỹ.

Nguyên nhân chính đến từ nhà máy nhiệt điện than Labadie – một trong những cơ sở phát thải lớn nhất nước Mỹ. Nhà máy này thải ra lượng lớn sulfur dioxide và nitrogen oxides, đồng thời phát tán bụi mịn với mức cao gấp 2–3 lần nhiều nhà máy khác. Ô nhiễm từ đây gây ra gánh nặng kinh tế lên tới 5,5 tỷ USD mỗi năm, trong đó riêng người dân khu vực St. Louis phải chịu khoảng 820 triệu USD chi phí liên quan đến y tế và sức khỏe.

Các quy định siết chặt khí thải từng được đưa ra trước đây nhằm buộc các nhà máy than giảm mạnh lượng bụi mịn. Tuy nhiên, các chính sách gần đây đã đảo chiều xu hướng này. EPA cho rằng các tiêu chuẩn hiện hành vẫn đủ để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, trong khi giới hoạt động môi trường phản đối mạnh mẽ, cho rằng việc nới lỏng quy định sẽ khiến tình trạng ô nhiễm trở nên nghiêm trọng hơn.

Tại các khu dân cư, đặc biệt là những khu vực có đông người da màu ở phía Bắc St. Louis, tình trạng ô nhiễm bụi mịn thường xuyên vượt ngưỡng an toàn. Các nhà hoạt động cho rằng việc ưu tiên điện giá rẻ cho AI đang khiến cộng đồng địa phương phải trả giá bằng sức khỏe. Không chỉ chi phí y tế tăng cao, họ còn đối mặt với nguy cơ lâu dài như bệnh hô hấp và tim mạch.

Bên cạnh đó, sự mở rộng của các trung tâm dữ liệu còn gây lo ngại về giá điện tăng và áp lực lên nguồn nước, khiến nhiều nhóm dân cư, nông dân và tổ chức môi trường liên kết phản đối.

Dù chính phủ Mỹ đã yêu cầu các tập đoàn công nghệ chia sẻ chi phí điện để giảm áp lực lên người tiêu dùng, nhưng đến nay vẫn chưa có giải pháp cụ thể nhằm hạn chế tác động môi trường từ sự bùng nổ AI.

Trong bối cảnh AI tiếp tục phát triển mạnh, câu hỏi đặt ra là liệu các mục tiêu công nghệ và tăng trưởng kinh tế có đang đánh đổi với chất lượng môi trường và sức khỏe cộng đồng – đặc biệt tại những khu vực vốn đã chịu ô nhiễm nặng nề.