Nông dân châu Á lo ngại trước nguy cơ khủng hoảng gạo sau xung đột tại Trung Đông

Ảnh: Bloomberg 

Theo các chuyên gia, chiến sự tại Trung Đông đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng và phân bón – hai yếu tố then chốt trong sản xuất nông nghiệp. Việc gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, khiến giá nhiên liệu tăng cao và nguồn cung bị thắt chặt.

Hệ quả là nông dân tại nhiều quốc gia châu Á phải đối mặt với chi phí vận hành tăng mạnh, từ bơm tưới đến vận chuyển lúa gạo. Trong khi đó, phân bón – phần lớn nhập khẩu từ khu vực Trung Đông – cũng trở nên khan hiếm và đắt đỏ, buộc nhiều người phải cắt giảm sản xuất.

Tại các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp như Ấn Độ, Bangladesh hay khu vực Đông Nam Á, nông dân đang trì hoãn hoặc thu hẹp diện tích gieo trồng vì chi phí quá cao.

Thực tế cho thấy tình trạng thiếu nhiên liệu đã ảnh hưởng trực tiếp tới việc tưới tiêu. Ở Bangladesh, nhiều nông dân không đủ dầu diesel để vận hành máy bơm, khiến cây lúa bị khô hạn trong giai đoạn quan trọng. Bên cạnh đó, giá phân bón tăng mạnh khiến người trồng lúa phải lựa chọn giữa việc giảm lượng bón hoặc chuyển sang cây trồng khác, kéo theo nguy cơ năng suất giảm đáng kể.

Không chỉ sản xuất, khâu vận chuyển và xuất khẩu gạo cũng chịu tác động nặng nề. Các tuyến vận tải bị gián đoạn khiến việc giao hàng chậm trễ, chi phí logistics tăng cao, làm giảm hiệu quả của toàn bộ chuỗi cung ứng nông sản. Ở một số quốc gia xuất khẩu gạo lớn, hoạt động thương mại đã bị đình trệ hoặc chững lại, làm dấy lên lo ngại về nguồn cung toàn cầu trong thời gian tới.

Các chuyên gia cảnh báo nếu tình trạng này kéo dài, giá gạo – lương thực chính của người châu Á – có thể tăng mạnh. Điều này đặc biệt đáng lo ngại đối với các quốc gia nhập khẩu gạo, nơi người dân dễ bị ảnh hưởng nặng nề trước biến động giá thực phẩm. Một số nước thậm chí có thể hạn chế xuất khẩu để bảo vệ nguồn cung trong nước, khiến thị trường quốc tế thêm căng thẳng và đẩy giá lên cao.

Trong bối cảnh chi phí tăng, nguồn cung thiếu ổn định và thị trường biến động, nhiều nông dân rơi vào trạng thái “hoảng loạn” khi không thể dự đoán được hiệu quả mùa vụ. Không ít người đứng trước lựa chọn khó khăn: tiếp tục canh tác với rủi ro thua lỗ hoặc tạm dừng sản xuất để tránh thiệt hại.

Khủng hoảng năng lượng từ xung đột Iran đang cho thấy sự phụ thuộc lớn của châu Á vào nguồn cung từ Trung Đông, không chỉ trong lĩnh vực năng lượng mà còn cả sản xuất nông nghiệp.

Nếu không sớm ổn định tình hình, các chuyên gia cảnh báo khu vực có thể phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng lương thực quy mô lớn, trong đó gạo – mặt hàng thiết yếu – sẽ chịu tác động nặng nề nhất.