Khủng hoảng Hormuz: Cú sốc năng lượng buộc châu Á tăng tốc chuyển dịch sang năng lượng sạch

Ảnh: SCMP 

Xung đột tại Trung Đông khiến tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới – eo biển Hormuz – bị gián đoạn nghiêm trọng, làm dấy lên nguy cơ thiếu hụt năng lượng trên diện rộng. Đây là tuyến đường vận chuyển khoảng 20% nguồn dầu mỏ toàn cầu, nên bất kỳ sự gián đoạn nào cũng tác động trực tiếp tới giá năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tại châu Á – khu vực phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng – cú sốc này càng trở nên rõ rệt. Giá nhiên liệu tăng cao, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và áp lực lạm phát đang đe dọa tăng trưởng kinh tế của nhiều quốc gia trong khu vực.

Nhiều chính phủ đã phải triển khai các biện pháp khẩn cấp như trợ giá nhiên liệu, kiểm soát tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp nhằm giảm thiểu tác động tới đời sống người dân và hoạt động sản xuất.

Các nền kinh tế châu Á, vốn nhập khẩu phần lớn năng lượng từ Trung Đông, đang đối mặt với rủi ro kép: vừa chịu tác động giá cả, vừa bị gián đoạn nguồn cung. Điều này buộc các quốc gia phải nhìn nhận lại chiến lược năng lượng dài hạn, thay vì tiếp tục “an toàn” khi phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Thực tế, những cú sốc như hiện nay không phải là lần đầu, nhưng quy mô và mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng lần này được đánh giá là lớn hơn nhiều so với trước đây. Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng khủng hoảng Hormuz có thể trở thành “cú hích” quan trọng để châu Á đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo.

Theo các tổ chức năng lượng quốc tế, sự bất ổn hiện nay đang thúc đẩy các quốc gia ưu tiên phát triển các nguồn năng lượng trong nước như điện mặt trời, điện gió. Một số nền kinh tế đã cho thấy lợi thế khi sớm đầu tư vào năng lượng sạch. Ví dụ, Trung Quốc – dù là nước nhập khẩu năng lượng lớn – lại ít bị chịu ảnh hưởng hơn nhờ tỷ trọng dầu mỏ trong cơ cấu năng lượng thấp hơn mức trung bình toàn cầu. Điều này cho thấy việc đa dạng hóa nguồn năng lượng không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ môi trường mà còn quyết định vấn đề an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch năng lượng không thể diễn ra trong “một sớm một chiều”. Trong ngắn hạn, các quốc gia vẫn phải đối mặt với áp lực đảm bảo nguồn cung và ổn định giá cả.

Về dài hạn, bài toán đặt ra là xây dựng hệ thống năng lượng vừa sạch, vừa ổn định và có khả năng chống chịu trước các cú sốc chính trị. Điều này đòi hỏi sự đầu tư lớn vào hạ tầng, công nghệ và chính sách hỗ trợ.

Khủng hoảng tại eo biển Hormuz không chỉ là một cuộc khủng hoảng năng lượng, mà còn là phép thử đối với chiến lược phát triển bền vững của châu Á. Trong bối cảnh thế giới ngày càng biến động, việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tăng cường tự chủ năng lượng có thể không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với toàn khu vực.