Các quốc gia nào dễ tổn thương nhất khi Mỹ siết chặt tuyến vận tải qua Vịnh Ba Tư?

Ảnh: Getty Images 

Việc Mỹ tăng cường kiểm soát hàng hải tại khu vực Vịnh Ba Tư – tuyến vận tải huyết mạch của dầu mỏ và khí đốt toàn cầu – có thể tạo ra tác động dây chuyền lớn đối với thương mại năng lượng, đặc biệt là các quốc gia châu Á.

Eo biển Hormuz là một trong những điểm nghẽn chiến lược quan trọng nhất thế giới, nơi khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu đi qua mỗi ngày. Bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể làm rung chuyển thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu. Các phân tích của ngân hàng đầu tư Nhật Bản Nomura cho thấy, châu Á (ngoại trừ Trung Quốc) là khu vực dễ bị tổn thương nhất trước các biến động tại Vịnh Ba Tư, do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.

Trong nhóm các nền kinh tế chịu rủi ro cao có thể kể đến Thái Lan, Ấn Độ, Indonesia, Philippines, Đức, Ý và Vương quốc Anh – những quốc gia có tỷ lệ nhập khẩu năng lượng lớn và ít lựa chọn thay thế trong ngắn hạn. Đáng chú ý, Nhật Bản và Philippines được cho là nhập khẩu hơn 90% dầu thô từ Trung Đông, trong khi Ấn Độ phụ thuộc khoảng 60% nguồn LNG từ khu vực này. Điều này khiến các nền kinh tế này đặc biệt nhạy cảm với bất kỳ gián đoạn nào trong tuyến vận chuyển qua Hormuz.

Các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, Canada, Na Uy, Hàn Quốc, Malaysia và Singapore được đánh giá có khả năng chống chịu tốt hơn nhờ nguồn cung đa dạng hoặc chính sách dự trữ năng lượng chiến lược. Tuy nhiên, một số quốc gia vẫn đối mặt với rủi ro đáng kể. Ví dụ, Singapore – trung tâm trung chuyển năng lượng lớn của khu vực – gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, khiến nước này dễ bị tác động nếu nguồn cung bị gián đoạn kéo dài.

Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu căng thẳng tại Vịnh Ba Tư tiếp tục leo thang và gây gián đoạn kéo dài tại eo biển Hormuz, tác động sẽ không chỉ dừng ở giá dầu tăng.

Chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất, vận tải và thương mại, có thể chịu áp lực lớn do chi phí năng lượng tăng cao. Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ lạm phát đình trệ tại nhiều nền kinh tế.

Một số báo cáo cũng cho thấy dòng chảy dầu mỏ qua khu vực có thể bị giảm mạnh trong trường hợp bất ổn kéo dài, kéo theo sự biến động mạnh của giá dầu thô trên thị trường quốc tế.

Eo biển Hormuz từ lâu đã được coi là “điểm nghẽn năng lượng” quan trọng nhất thế giới. Với vị trí nối Vịnh Ba Tư ra biển Oman, khu vực này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là tâm điểm cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc.

Bất kỳ động thái quân sự hoặc phong tỏa nào tại đây đều có nguy cơ kéo theo phản ứng dây chuyền, ảnh hưởng tới an ninh năng lượng toàn cầu. Trong bối cảnh căng thẳng chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng – đặc biệt ở châu Á – sẽ tiếp tục là nhóm chịu rủi ro lớn nhất nếu tuyến vận tải qua Vịnh Ba Tư bị gián đoạn hoặc kiểm soát chặt chẽ hơn.