Luật giám sát gây tranh cãi ở Mỹ được gia hạn phút cuối

Hạ viện Mỹ đã buộc phải thông qua một quyết định gia hạn ngắn hạn đối với chương trình giám sát tình báo nước ngoài gây tranh cãi, trong bối cảnh các nhà lập pháp vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về cân bằng giữa an ninh quốc gia và quyền riêng tư. Động thái này diễn ra chỉ vài giờ trước khi chương trình hết hiệu lực, cho thấy mức độ chia rẽ sâu sắc trong Quốc hội Mỹ về một trong những công cụ tình báo quan trọng nhất hiện nay.

Ảnh: AP Photo 

Theo đó, Hạ viện Mỹ đã thông qua việc gia hạn khoảng 10 ngày đối với Điều 702 của Đạo luật Giám sát Tình báo Nước ngoài (FISA), kéo dài hiệu lực đến cuối tháng 4/2026.

Trước đó, các đề xuất gia hạn dài hạn – bao gồm kế hoạch 5 năm hoặc 18 tháng – đều không đạt được sự đồng thuận do vấp phải phản đối từ cả hai đảng.

Việc chỉ thông qua phương án ngắn hạn được xem là giải pháp “câu giờ”, giúp Quốc hội có thêm thời gian đàm phán trong khi tránh nguy cơ chương trình bị gián đoạn.

Theo đó, Điều 702 của FISA cho phép các cơ quan tình báo Mỹ như NSA hay FBI thu thập thông tin liên lạc của các đối tượng nước ngoài mà không cần lệnh của tòa án.

Dù được đánh giá là công cụ then chốt trong việc ngăn chặn khủng bố và hỗ trợ các chiến dịch quân sự, chương trình này lại gây nhiều tranh cãi do có thể “vô tình” thu thập dữ liệu của công dân Mỹ.

Các cơ quan an ninh cho rằng việc duy trì Điều 702 là cần thiết để đảm bảo an toàn quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh các mối đe dọa xuyên biên giới ngày càng phức tạp.

Ở chiều ngược lại, nhiều nghị sĩ và tổ chức bảo vệ quyền dân sự cho rằng chương trình này đã bị lạm dụng trong quá khứ, bao gồm việc truy cập dữ liệu của người dân Mỹ mà không có lệnh khám xét.

Một số đề xuất cải cách yêu cầu cơ quan chức năng phải xin lệnh tòa trước khi truy cập dữ liệu liên quan đến công dân Mỹ, song những thay đổi này vẫn chưa nhận được sự đồng thuận rộng rãi.

Sự chia rẽ không chỉ diễn ra giữa hai đảng mà còn ngay trong nội bộ từng đảng, khiến các nỗ lực thông qua luật dài hạn liên tục thất bại.

Tổng thống Donald Trump đã kêu gọi Quốc hội nhanh chóng gia hạn chương trình, nhấn mạnh tầm quan trọng của nó đối với an ninh quốc gia. Tuy nhiên, sự phản đối từ nhiều nhóm nghị sĩ đã khiến tiến trình này gặp bế tắc, buộc lãnh đạo Hạ viện phải chuyển sang phương án gia hạn ngắn ngày để tránh “khoảng trống pháp lý”.

Hiện dự luật gia hạn tạm thời đã được chuyển lên Thượng viện, nơi các nhà lập pháp tiếp tục đối mặt với áp lực phải đưa ra quyết định trước thời hạn.

Cuộc tranh luận xung quanh FISA phản ánh bài toán lâu dài của nước Mỹ: làm thế nào để bảo vệ an ninh quốc gia mà không làm ảnh hưởng tới các quyền tự do cá nhân.

Trong khi các cơ quan tình báo nhấn mạnh hiệu quả của chương trình trong việc thu thập thông tin, giới chỉ trích cảnh báo nguy cơ giám sát vượt kiểm soát và vi phạm quyền riêng tư của người dân.

Việc chỉ đạt được một thỏa thuận gia hạn ngắn hạn cho thấy Quốc hội Mỹ vẫn còn nhiều bất đồng sâu sắc. Trong thời gian tới, cuộc tranh luận về Điều 702 nhiều khả năng sẽ tiếp tục “nóng”, khi các nhà lập pháp buộc phải đưa ra quyết định mang tính dài hạn đối với một công cụ an ninh gây tranh cãi bậc nhất hiện nay.