Nhật Bản mở cửa xuất khẩu vũ khí, thay đổi lớn nhất trong nhiều thập kỷ

Ảnh: Reutes 

Theo Reuters, Chính phủ Nhật Bản đã thông qua cải cách lớn nhất trong nhiều thập kỷ đối với quy định xuất khẩu quốc phòng, xóa bỏ các hạn chế vốn chỉ cho phép xuất khẩu thiết bị phi sát thương như cứu hộ, vận tải hay giám sát. Với thay đổi này, các doanh nghiệp Nhật Bản có thể xuất khẩu nhiều loại khí tài hiện đại như tàu chiến, tên lửa và các hệ thống vũ khí khác. Đây được xem là bước chuyển đáng kể khỏi chính sách “hòa bình” hậu Thế chiến II vốn đã định hình chiến lược an ninh của Nhật Bản suốt nhiều thập kỷ.

Thay vì áp dụng danh mục hạn chế cứng, Tokyo sẽ đánh giá từng thương vụ xuất khẩu theo từng trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, Nhật Bản vẫn duy trì các nguyên tắc kiểm soát nghiêm ngặt, bao gồm: Không xuất khẩu cho các quốc gia đang tham chiến; Kiểm soát chặt việc chuyển giao cho bên thứ ba; Đánh giá kỹ lưỡng yếu tố an ninh quốc gia. Chính phủ cũng để ngỏ khả năng ngoại lệ trong một số trường hợp nếu phục vụ lợi ích chiến lược.

Động thái này diễn ra khi nhu cầu vũ khí toàn cầu gia tăng mạnh do các xung đột như tại Ukraine và Trung Đông, trong khi năng lực sản xuất của Mỹ đang chịu áp lực. Nhiều quốc gia, từ châu Âu đến châu Á, đang tìm kiếm nguồn cung thay thế, tạo cơ hội cho Nhật Bản gia nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc phòng toàn cầu.

Theo các nguồn tin, những khách hàng tiềm năng như Ba Lan hay Philippines đã bắt đầu tìm hiểu khả năng mua sắm thiết bị quân sự từ Tokyo.

Chính phủ Nhật Bản kỳ vọng việc mở rộng xuất khẩu sẽ giúp tăng quy mô sản xuất, giảm chi phí và nâng cao năng lực công nghiệp quốc phòng.

Trong nhiều năm, các tập đoàn như Mitsubishi Heavy Industries chủ yếu sản xuất cho lực lượng phòng vệ trong nước với quy mô hạn chế, khiến chi phí cao và khó cạnh tranh quốc tế. Việc mở rộng thị trường được kỳ vọng sẽ tạo thêm đơn hàng, thúc đẩy đầu tư và đổi mới công nghệ trong ngành.

Cải cách diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản đang đẩy mạnh hiện đại hóa quân đội, bao gồm mua sắm tên lửa, máy bay tàng hình và thiết bị không người lái nhằm đối phó với các thách thức an ninh khu vực.

Tokyo cũng đang hợp tác với Anh và Italy phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới, dự kiến đưa vào sử dụng trong thập niên 2030. Ngân sách quốc phòng của Nhật Bản đã tăng lên khoảng 2% GDP và có thể tiếp tục mở rộng trong thời gian tới.

Việc Nhật Bản nới lỏng quy định xuất khẩu vũ khí không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn đánh dấu bước chuyển lớn trong tư duy an ninh quốc gia. Khi tham gia sâu hơn vào thị trường quốc phòng toàn cầu, Tokyo đang từng bước tái định vị vai trò của mình trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp.