Mỹ siết xuất khẩu công nghệ AI sang Trung Quốc, Quốc hội muốn tăng quyền kiểm soát

Các nhà lập pháp Mỹ đang đẩy mạnh nỗ lực kiểm soát xuất khẩu công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) sang Trung Quốc, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới ngày càng gay gắt.

Theo Reuters, nhiều đề xuất luật tại Hạ viện Mỹ đang hướng tới việc tăng quyền giám sát của Quốc hội đối với hoạt động xuất khẩu chip AI – đặc biệt là các dòng chip hiệu năng cao. Một trong những dự luật đáng chú ý là “AI Overwatch Act”, cho phép Quốc hội có quyền xem xét và thậm chí chặn các giấy phép xuất khẩu công nghệ AI sang những quốc gia bị coi là đối thủ chiến lược.

Động thái này phản ánh lo ngại rằng các công nghệ tiên tiến của Mỹ có thể bị sử dụng cho mục đích quân sự hoặc làm suy giảm lợi thế công nghệ của Washington. Không chỉ dừng ở chip AI, các nhà lập pháp còn muốn mở rộng kiểm soát sang thiết bị sản xuất bán dẫn – yếu tố nền tảng để phát triển AI.

Dự luật “MATCH Act” đang được thảo luận nhằm hạn chế việc xuất khẩu máy móc sản xuất chip sang Trung Quốc, đồng thời kêu gọi các đồng minh như Nhật Bản, Hà Lan cùng tham gia kiểm soát. Một số tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ cũng đang vận động hành lang để siết chặt hơn các quy định này, với lý do đảm bảo cạnh tranh công bằng và bảo vệ an ninh quốc gia.

Giới chức Mỹ cho rằng các quy định hiện tại vẫn tồn tại nhiều “lỗ hổng”, cho phép công nghệ bị tiếp cận gián tiếp thông qua các bên trung gian hoặc dịch vụ điện toán đám mây.

Trước đó, Hạ viện Mỹ cũng đã thông qua các dự luật nhằm ngăn chặn việc các công ty nước ngoài – trong đó có Trung Quốc – tiếp cận chip AI thông qua hình thức thuê máy chủ ở nước thứ ba. Điều này cho thấy phạm vi kiểm soát đang được mở rộng không chỉ ở phần cứng mà cả cách thức sử dụng công nghệ.

Các biện pháp siết xuất khẩu là một phần trong chiến lược rộng hơn của Mỹ nhằm duy trì vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực AI và bán dẫn. Tuy nhiên, giới phân tích cũng cho rằng các hạn chế này có thể thúc đẩy Trung Quốc đẩy nhanh quá trình tự chủ công nghệ, từ đó làm ảnh hưởng đến sự phân tách trong hệ sinh thái công nghệ toàn cầu.

Việc siết kiểm soát xuất khẩu đặt ra thách thức lớn cho Mỹ khi phải cân bằng giữa lợi ích an ninh và lợi ích kinh tế. Một số doanh nghiệp lo ngại các hạn chế quá mức có thể làm giảm doanh thu và ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh toàn cầu của các công ty công nghệ Mỹ.

Trong khi đó, các nhà hoạch định chính sách lại nhấn mạnh rằng bảo vệ lợi thế công nghệ chiến lược là ưu tiên hàng đầu trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng phức tạp.