Triều Tiên sửa hiến pháp, từ bỏ mục tiêu thống nhất: Tín hiệu hòa dịu hay bước ngoặt mới trên bán đảo Triều Tiên?

Ảnh: dpa 

Mới đây, bản hiến pháp sửa đổi mới của Bình Nhưỡng đã xóa bỏ các cụm từ từng nhấn mạnh mục tiêu “độc lập, thống nhất hòa bình và đại đoàn kết dân tộc”, đồng thời không còn cam kết “đấu tranh để đạt được thống nhất đất nước”.

Động thái này được xem là bước đi cụ thể hóa tuyên bố trước đó của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, khi ông khẳng định quan hệ liên Triều nên được định nghĩa là quan hệ giữa “hai quốc gia thù địch” thay vì hai phần của một dân tộc đang hướng tới thống nhất.

Hiến pháp mới cũng lần đầu tiên xác định rõ lãnh thổ Triều Tiên là vùng đất tiếp giáp với Trung Quốc, Nga và Hàn Quốc ở phía nam – hàm ý công nhận ranh giới quốc gia hiện tại thay vì coi toàn bộ bán đảo Triều Tiên là một thực thể thống nhất trong tương lai. Giới chuyên gia cho rằng đây là sự thay đổi mang tính ý thức hệ lớn nhất của Bình Nhưỡng kể từ sau Chiến tranh Triều Tiên.

Dù động thái trên khiến nhiều người lo ngại bán đảo Triều Tiên sẽ ngày càng bị chia cắt lâu dài, một số học giả lại cho rằng việc từ bỏ mục tiêu thống nhất bằng ý thức hệ có thể làm giảm nguy cơ xung đột quân sự trực tiếp. Theo cách nhìn này, khi không còn coi Hàn Quốc là “vùng lãnh thổ cần giải phóng”, Triều Tiên có thể chuyển sang mô hình “cùng tồn tại hòa bình” tương tự quan hệ giữa hai nhà nước độc lập.

Một số chuyên gia còn so sánh khả năng này với mô hình Đông – Tây Đức thời Chiến tranh Lạnh, nơi việc công nhận thực tế chia cắt từng giúp giảm căng thẳng và mở đường cho đối thoại dài hạn. Tuy nhiên, nhiều nhà quan sát cảnh báo không nên xem đây là tín hiệu hòa giải đơn thuần.

Song song với sửa đổi hiến pháp, Triều Tiên vẫn tiếp tục mở rộng năng lực hạt nhân, tăng cường thử tên lửa và củng cố quan hệ quân sự với Nga. Bình Nhưỡng cũng đã giải thể nhiều cơ quan từng phụ trách thúc đẩy thống nhất liên Triều, bao gồm Ủy ban Thống nhất Hòa bình Tổ quốc – tổ chức tồn tại từ năm 1961. Những thay đổi này cho thấy Triều Tiên đang dần chuyển từ chiến lược “thống nhất dân tộc” sang mô hình “hai nhà nước đối đầu lâu dài”.

Sự thay đổi từ phía Bình Nhưỡng cũng đang tạo ra tranh luận tại Hàn Quốc về cách tiếp cận đối với miền Bắc. Một số chính trị gia và học giả Hàn Quốc cho rằng Seoul cần điều chỉnh cách gọi và cách tiếp cận đối với Triều Tiên theo hướng thực dụng hơn, thay vì tiếp tục duy trì tư duy “một bán đảo – một quốc gia”. Tuy nhiên, phe bảo thủ lo ngại việc công nhận thực tế “hai quốc gia” có thể làm suy yếu mục tiêu thống nhất vốn được ghi trong hiến pháp Hàn Quốc.

Dù được nhìn nhận theo hướng hòa dịu hay đối đầu, giới phân tích đều đồng ý rằng việc Triều Tiên sửa đổi hiến pháp lần này đánh dấu bước ngoặt lớn trong lịch sử bán đảo Triều Tiên.

Sau hơn 70 năm kể từ khi chiến tranh kết thúc bằng hiệp định đình chiến thay vì hòa bình chính thức, Bình Nhưỡng dường như đang phát tín hiệu rằng họ không còn theo đuổi giấc mơ thống nhất như trước đây, mà muốn thiết lập một trật tự mới dựa trên sự tồn tại song song của hai nhà nước riêng biệt.