Nghiên cứu gây chú ý: Chất tạo ngọt nhân tạo có thể để lại tác động cho thế hệ sau?

Ảnh: ShutterStock 

Nhóm nghiên cứu từ Đại học Chile phát hiện việc tiêu thụ các chất tạo ngọt như sucralose và stevia ở chuột có liên quan đến thay đổi trong hệ vi sinh đường ruột, biểu hiện gene và quá trình chuyển hóa – ngay cả ở các thế hệ con cháu không trực tiếp sử dụng những chất này.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Frontiers in Nutrition hồi tháng 4/2026. Trong thí nghiệm, chỉ thế hệ chuột đầu tiên được cho sử dụng chất tạo ngọt không calo, nhưng các thay đổi sinh học vẫn tiếp tục xuất hiện ở thế hệ F1 và F2.

Các nhà khoa học ghi nhận sự thay đổi ở hệ vi sinh vật đường ruột, mức axit béo chuỗi ngắn và hoạt động của một số gene liên quan đến viêm và chuyển hóa. Trong đó, sucralose được cho là tạo ra tác động mạnh hơn stevia.

Nghiên cứu cũng ghi nhận dấu hiệu rối loạn nhẹ về dung nạp glucose ở chuột đực thuộc các thế hệ sau – yếu tố có thể liên quan đến nguy cơ bệnh chuyển hóa như tiểu đường. Tuy nhiên, giới chuyên gia nhấn mạnh rằng nghiên cứu hiện mới được thực hiện trên động vật và chưa đủ cơ sở để khẳng định điều tương tự xảy ra ở người.

Nhiều nhà khoa học cho rằng cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn trên người để đánh giá liệu những thay đổi quan sát được có thực sự dẫn đến hệ quả sức khỏe nghiêm trọng hay không. Trên các diễn đàn khoa học, nhiều ý kiến cũng lưu ý rằng liều lượng sử dụng trong nghiên cứu ở chuột tương đối cao so với mức tiêu thụ thông thường ở con người.

Một số chuyên gia nhấn mạnh rằng chất tạo ngọt nhân tạo vẫn được xem là lựa chọn hữu ích giúp giảm lượng đường nạp vào cơ thể, đặc biệt với người cần kiểm soát cân nặng hoặc bệnh tiểu đường. Dù vậy, nghiên cứu mới tiếp tục làm dấy lên tranh luận về mức độ an toàn của các chất tạo ngọt không calo – thành phần ngày càng phổ biến trong ngành thực phẩm và đồ uống toàn cầu.

Một số nghiên cứu trước đó cũng từng đặt vấn đề về mối liên hệ giữa chất tạo ngọt nhân tạo với nguy cơ tim mạch, rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột.

Theo các nhà nghiên cứu, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở tác động trực tiếp của các chất này, mà còn ở khả năng chúng ảnh hưởng đến cơ thể thông qua các cơ chế sinh học phức tạp như hệ vi sinh vật đường ruột và biểu hiện gene.

Giới chuyên gia cho rằng phát hiện mới chưa đủ để tạo ra kết luận mang tính báo động, song là lời nhắc rằng các sản phẩm “không đường” không đồng nghĩa hoàn toàn “không tác động”.

Trong bối cảnh ngày càng nhiều người tiêu dùng chuyển sang thực phẩm ăn kiêng và đồ uống ít calo, các nhà khoa học kêu gọi tiếp tục nghiên cứu dài hạn để hiểu rõ hơn ảnh hưởng của chất tạo ngọt nhân tạo đối với sức khỏe con người và các thế hệ tương lai.