Nhật Bản thử nghiệm liệu pháp tế bào gốc điều trị Parkinson, mở hy vọng phục hồi vận động

Theo nghiên cứu được công bố ngày 13/5, nhóm chuyên gia tại Đại học Kyoto cho biết liệu pháp sử dụng tế bào gốc cảm ứng đa năng (iPS) đã giúp cải thiện chức năng vận động ở một số bệnh nhân Parkinson mà không ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng trong quá trình theo dõi.  Parkinson là căn bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển, xảy ra khi các tế bào sản sinh dopamine trong não dần bị mất đi. Người bệnh thường gặp các triệu chứng như run tay chân, cứng cơ, vận động chậm và mất khả năng giữ thăng bằng.

Trong thử nghiệm tại Nhật Bản, các nhà nghiên cứu đã cấy ghép tế bào thần kinh tạo dopamine được phát triển từ tế bào gốc iPS vào não bệnh nhân Parkinson. Tế bào iPS là loại tế bào được tạo ra bằng cách “lập trình lại” tế bào trưởng thành của con người để đưa chúng trở về trạng thái giống tế bào gốc phôi, từ đó có thể phát triển thành nhiều loại tế bào khác nhau trong cơ thể. Công nghệ này từng giúp nhà khoa học Nhật Bản Shinya Yamanaka giành giải Nobel Y học năm 2012. 

Theo nhóm nghiên cứu, sau quá trình cấy ghép, các tế bào mới đã tồn tại ổn định trong não và sản sinh dopamine — chất dẫn truyền thần kinh đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát vận động. Một số bệnh nhân cho thấy khả năng vận động được cải thiện đáng kể sau điều trị. 

Dù kết quả bước đầu được đánh giá tích cực, các chuyên gia nhấn mạnh liệu pháp này vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu và cần thêm thời gian để đánh giá hiệu quả lâu dài cũng như tính an toàn trên quy mô lớn hơn.

Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn Parkinson. Các liệu pháp hiện nay chủ yếu giúp kiểm soát triệu chứng và làm chậm tiến triển bệnh. Vì vậy, việc tế bào gốc có thể hỗ trợ phục hồi chức năng thần kinh được xem là hướng đi rất đáng chú ý trong y học hiện đại.

Nhóm nghiên cứu cho biết họ sẽ tiếp tục theo dõi bệnh nhân trong nhiều năm tới và mở rộng thử nghiệm lâm sàng nếu kết quả tiếp tục khả quan. 

Nhật Bản hiện là một trong những quốc gia đi đầu trong nghiên cứu và ứng dụng tế bào gốc iPS. Trước Parkinson, công nghệ này từng được thử nghiệm trong điều trị nhiều bệnh lý khác như tổn thương tủy sống, bệnh về mắt và suy tim.

Giới khoa học kỳ vọng nếu các thử nghiệm tiếp tục thành công, liệu pháp iPS có thể mở ra cuộc cách mạng mới trong điều trị các bệnh thoái hóa thần kinh vốn rất khó chữa hiện nay.