Phát hiện virus từ hải sản có thể lây sang người và gây bệnh ở mắt

Ảnh: Xinhua 

Nghiên cứu do các nhà khoa học từ Viện Khoa học Thủy sản Trung Quốc, Bệnh viện Mắt Thanh Đảo, Đại học Melbourne và Trường Y Duke-NUS Singapore thực hiện, được công bố trên tạp chí khoa học Nature Microbiology hồi cuối tháng 3.

Loại virus được nhắc tới là Covert Mortality Nodavirus (CMNV), vốn trước đây chỉ được biết đến là tác nhân gây bệnh ở tôm, cá và một số loài thủy sinh khác. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cho biết họ đã phát hiện virus này liên quan tới một bệnh mắt mới phát hiện ở người có tên “viêm màng bồ đào trước do virus kèm tăng nhãn áp kéo dài” (POH-VAU).

Các triệu chứng của bệnh bao gồm viêm mắt kéo dài, tăng áp lực nội nhãn bất thường và có thể dẫn tới suy giảm thị lực nếu không được điều trị kịp thời. Nhiều bệnh nhân ban đầu có biểu hiện giống bệnh tăng nhãn áp hoặc nhiễm virus herpes nhưng kết quả xét nghiệm lại âm tính với các tác nhân phổ biến.

Để tìm nguyên nhân, các nhà khoa học đã theo dõi 70 bệnh nhân mắc bệnh này tại Trung Quốc trong giai đoạn từ năm 2022 đến 2025. Khi phân tích mô mắt bằng kính hiển vi điện tử, họ phát hiện các hạt virus có kích thước và hình dạng giống CMNV. Giải trình tự gene cho thấy virus trong mô mắt người có độ tương đồng tới gần 99% với chủng virus ở động vật thủy sinh.

Nghiên cứu cũng cho thấy phần lớn bệnh nhân có thói quen tiếp xúc thường xuyên với hải sản sống. Gần 3/4 số người được khảo sát từng xử lý hải sản mà không đeo găng tay hoặc thường xuyên ăn đồ sống như sashimi, hải sản tái.

Các nhà nghiên cứu cảnh báo những người “thường xuyên xử lý động vật thủy sinh mà không có biện pháp bảo hộ hoặc ăn sống hải sản” có nguy cơ cao phơi nhiễm với virus này. Họ khuyến cáo người dân nên đeo găng tay khi sơ chế hải sản và đảm bảo thực phẩm được nấu chín kỹ.

Để xác định CMNV có thực sự gây bệnh hay không, nhóm nghiên cứu còn tiến hành thí nghiệm trên chuột. Kết quả cho thấy động vật nhiễm virus xuất hiện các triệu chứng tương tự bệnh ở người, bao gồm viêm mắt và tăng áp lực nội nhãn.

Điều khiến giới khoa học lo ngại là CMNV hiện đã được phát hiện ở hàng chục loài thủy sinh trên nhiều khu vực thế giới, bao gồm châu Á, châu Âu, châu Phi và châu Mỹ. Điều này đồng nghĩa virus có thể tồn tại rộng rãi hơn so với dự đoán trước đây.

Dù vậy, các chuyên gia y tế cho rằng nguy cơ lây lan diện rộng hiện vẫn ở mức thấp. Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh Đài Loan (CDC) gần đây cho biết chưa có bằng chứng về bùng phát cộng đồng hay lây truyền từ người sang người liên quan tới CMNV. Cơ quan này cũng nhấn mạnh chưa có dữ liệu cho thấy ăn hải sản nấu chín có thể gây nhiễm bệnh.

Các nhà khoa học nhận định phát hiện mới là lời cảnh báo rằng đại dương có thể trở thành “mặt trận mới” của các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người, trong bối cảnh con người ngày càng tiếp xúc nhiều hơn với hệ sinh thái biển và ngành nuôi trồng thủy sản phát triển mạnh