Sóng thần cao hơn cả tòa Empire State Building xuất hiện ở Alaska, được xác định là lớn thứ hai lịch sử

By Hương Giang
Ảnh: US Geological Survey via Reuters

Theo nghiên cứu mới công bố trên tạp chí khoa học Science, hiện tượng cực đoan này xảy ra ngày 10/8/2025 tại vịnh hẹp Tracy Arm Fjord, thuộc rừng quốc gia Tongass ở đông nam Alaska. Đây là khu vực nổi tiếng với các tuyến du thuyền tham quan nhờ cảnh quan gồm vách đá granite dựng đứng, thác nước và sông băng.

Các nhà khoa học cho biết trận sóng thần được tạo ra sau khi khoảng 64 triệu m³ đá đổ sập xuống vịnh chỉ trong khoảng một phút, đẩy khối lượng nước khổng lồ dâng lên thành “siêu sóng thần” cao 1.578 feet (481m). Sức mạnh của con sóng lớn đến mức quét sạch thảm thực vật trên các sườn núi đá dọc vịnh hẹp, để lại những vết xước khổng lồ vẫn còn nhìn thấy rõ từ trên không.

Điều đáng chú ý là vụ việc xảy ra lúc khoảng 5h30 sáng, thời điểm chưa có tàu du lịch hay thuyền bè hoạt động trong khu vực nên không gây thương vong. Các chuyên gia nhận định đây là “sự may mắn khó tin”.

Ông Dan Shugar, nhà địa mạo học thuộc Đại học Calgary và là tác giả chính của nghiên cứu, cảnh báo: “Lần tới có thể chúng ta sẽ không may mắn như vậy”.

Theo nhóm nghiên cứu, nguyên nhân sâu xa dẫn tới thảm họa có liên quan trực tiếp tới biến đổi khí hậu. Sông băng từng đóng vai trò như “bệ đỡ” cho sườn núi đã dần tan chảy và rút lui do nhiệt độ tăng lên, khiến cấu trúc đá mất ổn định và cuối cùng sụp đổ xuống vịnh.

Do không có hình ảnh hay video ghi lại trực tiếp thời điểm xảy ra sóng thần, các nhà khoa học đã phải tái dựng toàn bộ sự kiện bằng ảnh vệ tinh, dữ liệu địa chấn, khảo sát thực địa và lời kể của những người ở gần khu vực khi đó.

Các phân tích cũng phát hiện trước khi vụ lở đất xảy ra khoảng một tuần đã xuất hiện hàng loạt rung chấn nhỏ cho thấy khối núi đang nứt vỡ. Điều này mở ra hy vọng về khả năng xây dựng hệ thống cảnh báo sớm cho các thảm họa tương tự trong tương lai.

Trận sóng thần tại Alaska hiện chỉ đứng sau “siêu sóng thần” tại vịnh Lituya của Alaska năm 1958, khi con sóng đạt độ cao khoảng 520m. Khác với những trận sóng thần quy mô lớn do động đất dưới đáy biển gây ra, các “mega tsunami” như ở Tracy Arm thường hình thành từ lở đất hoặc sụp đổ địa chất trong không gian hẹp, khiến nước bị ép dâng lên cực mạnh.

Các chuyên gia cảnh báo khi biến đổi khí hậu tiếp tục làm tan băng và khiến địa hình ở vùng cực mất ổn định, nguy cơ xuất hiện thêm những trận sóng thần khổng lồ kiểu này có thể gia tăng, đặc biệt tại các khu vực du lịch bằng du thuyền ở Alaska.