Ấn Độ yêu cầu điện thoại mới cài sẵn ứng dụng chính phủ để đảm bảo an toàn mạng

Gần đây, chính phủ Ấn Độ đã chính thức ra lệnh bắt buộc tất cả smartphone mới bán ra tại nước này phải được cài sẵn một ứng dụng an ninh mạng do nhà nước phát triển — Sanchar Saathi với mục tiêu tăng cường bảo vệ người dùng khỏi các mối nguy mạng, thiết bị bị đánh cắp hoặc giả mạo IMEI. 

Theo chỉ thị được ban hành, mọi thiết bị mới ra thị trường cần có sẵn Sanchar Saathi; với các máy đã sản xuất nhưng chưa bán, nhà sản xuất cũng phải đẩy ứng dụng này qua bản cập nhật phần mềm. Quan trọng hơn, người dùng không được phép gỡ hoặc tắt ứng dụng — đây là một bước rõ ràng nhằm đảm bảo Sanchar Saathi hoạt động liên tục, giúp cơ quan chức năng dễ dàng theo dõi, truy vết khi cần. 

Quy định này ảnh hưởng tới hầu hết các hãng smartphone lớn đang hoạt động tại Ấn Độ, bao gồm cả Apple, Samsung, Vivo, Oppo, Xiaomi… Tuy nhiên, đã có những lo ngại từ giới công nghiệp rằng chính sách được ban hành mà thiếu tham vấn trước điều có thể tạo ra xung đột đặc biệt với Apple, vốn từ trước đến nay rất khắt khe trong các chính sách cài sẵn phần mềm trên iPhone. 

Ảnh: The Hans India

Lý do khiến chính phủ Ấn Độ quyết định áp dụng biện pháp mạnh này xuất phát từ nỗ lực chống lại các hành vi lừa đảo qua mạng, thiết bị bị đánh cắp, điện thoại giả, hoặc dùng IMEI giả để trục lợi. Sanchar Saathi không chỉ hỗ trợ người dùng báo cáo các cuộc gọi nghi vấn, kiểm tra IMEI thật — giả, mà còn giúp cơ quan chức năng chặn những thiết bị bị báo mất trộm hoặc thiết bị giả mạo trước khi chúng được đưa vào sử dụng. Đến nay, theo số liệu chính thức, ứng dụng này đã giúp chặn hơn 3,7 triệu thiết bị bị đánh cắp, đồng thời xóa bỏ hàng chục triệu kết nối gian lận. 

Tuy nhiên, động thái này không tránh khỏi các tranh luận về quyền riêng tư và tính can thiệp quá sâu của nhà nước vào thiết bị cá nhân. Một số doanh nghiệp công nghệ đã bày tỏ lo ngại khi phải tuân thủ quy định mà dường như được áp đặt “từ trên xuống” mà không có sự tham khảo trước. Đây có thể là bước khởi đầu cho một loạt biện pháp tăng cường kiểm soát và giám sát dịch vụ viễn thông, ứng dụng — nhất là trong bối cảnh Ấn Độ cũng mới ban hành các quy định liên quan đến việc ràng buộc SIM với các ứng dụng OTT, hạn chế việc dùng ứng dụng trên thiết bị không có SIM gốc, nhằm ngăn chặn gian lận, lừa đảo qua mạng. 

Quyết định bắt buộc cài sẵn ứng dụng của chính phủ trên điện thoại mới là một động thái mạnh mẽ, cho thấy Ấn Độ đang đặt ưu tiên cao cho an toàn mạng và chống tội phạm công nghệ. Tuy nhiên, chính sách cũng đặt ra nhiều câu hỏi về ranh giới giữa an ninh và quyền riêng tư — đặc biệt khi người dùng không có quyền tắt ứng dụng, và với các thiết bị nhập khẩu hoặc do hãng toàn cầu sản xuất, buộc phải tuân thủ quy định.

Nhìn chung, với số lượng thuê bao di động ước tính lên tới hàng tỷ người, chính sách này có thể có tác động rộng lớn vừa mang lại lợi ích nhất định trong bảo vệ người tiêu dùng, vừa mở ra nhiều thách thức về quản lý, giám sát và quyền cá nhân trong kỷ nguyên số.