Châu Á đối mặt nguy cơ khủng hoảng năng lượng khi eo biển Hormuz bị phong tỏa

Ảnh: AFP 

Eo biển Strait of Hormuz từ lâu được coi là tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược toàn cầu, nơi trung chuyển khoảng 1/4 lượng dầu vận chuyển bằng đường biển và 1/5 nguồn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới. Tuy nhiên, đối với châu Á, mức độ phụ thuộc còn lớn hơn nhiều. Gần 90% lượng dầu thô nhập khẩu của khu vực đi qua tuyến đường này, trong đó các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm phần lớn lưu lượng. Việc tuyến đường này bị gián đoạn khiến chuỗi cung ứng năng lượng của cả khu vực đứng trước nguy cơ đứt gãy nghiêm trọng.

Căng thẳng gia tăng sau khi Donald Trump ra lệnh phong tỏa tuyến hàng hải, nhằm gây áp lực buộc Iran mở lại tuyến đường và chấp nhận các điều kiện đàm phán. Đáp trả, Iran cảnh báo sẽ coi toàn bộ các cảng trong khu vực là mục tiêu, làm gia tăng rủi ro an ninh hàng hải và khiến nhiều tàu chở dầu phải dừng hoặc đổi hướng.

Tình trạng đối đầu này khiến hoạt động vận chuyển dầu mỏ và khí đốt bị đình trệ, đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái bất ổn.

Giới phân tích cảnh báo, việc nguồn cung bị gián đoạn có thể kéo theo hệ lụy kinh tế nghiêm trọng, đặc biệt là tình trạng vừa lạm phát cao vừa tăng trưởng thấp.

Trên thực tế, giá dầu đã tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng khi thị trường phản ứng với nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Ngoài dầu thô, các sản phẩm năng lượng khác như LNG và nhiên liệu tinh chế cũng chịu áp lực lớn, làm tăng chi phí sản xuất và vận tải trên toàn khu vực.

Nhiều quốc gia châu Á đã bắt đầu cảm nhận tác động trực tiếp từ khủng hoảng năng lượng. Tại Đông Nam Á, một số nước như Malaysia phải chuẩn bị cho khả năng thiếu hụt nhiên liệu trong những tháng tới khi các tàu chở dầu bị trì hoãn. Trong khi đó, các trung tâm lọc hóa dầu như Singapore buộc phải cắt giảm công suất do thiếu nguồn cung dầu thô.

Ở quy mô lớn hơn, các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu như Trung Quốc và Ấn Độ đang phải tìm nguồn thay thế từ Nga, châu Phi hoặc châu Mỹ, dù chi phí cao hơn và nguồn cung không ổn định.

Một số tuyến vận chuyển thay thế như đường ống qua Biển Đỏ hoặc Địa Trung Hải đang được tận dụng, nhưng tổng công suất chỉ đáp ứng được một phần nhỏ so với lưu lượng qua Hormuz. Điều này đồng nghĩa với việc nếu tình trạng phong tỏa kéo dài, thị trường năng lượng toàn cầu khó có thể nhanh chóng ổn định trở lại.

Trong bối cảnh xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, eo biển Hormuz tiếp tục là “điểm nghẽn” chiến lược của kinh tế toàn cầu. Với mức độ phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng Trung Đông, châu Á đang đứng trước bài toán cấp bách: làm thế nào để đảm bảo an ninh năng lượng trong một thế giới ngày càng bất ổn.