Đài Loan siết chặt kiểm soát xuất khẩu công nghệ kép

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và lo ngại về việc công nghệ cao bị sử dụng cho mục đích quân sự, Đài Loan vừa công bố kế hoạch thắt chặt quy định xuất khẩu các công nghệ “hai mặt” (dual-use), đặc biệt là máy tính lượng tử và thiết bị bán dẫn tiên tiến. Đây là quyết định nằm trong nỗ lực của Đài Bắc nhằm ngăn chặn việc lan truyền vũ khí, phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế về kiểm soát xuất khẩu.

Bộ Kinh tế Đài Loan, thông qua Cơ quan Thương mại Quốc tế, đã đưa ra giai đoạn tham vấn công chúng kéo dài 60 ngày đối với việc sửa đổi danh mục kiểm soát xuất khẩu. Theo đó, nhiều mặt hàng chiến lược sẽ bị kiểm soát chặt hơn, yêu cầu các công ty Đài Loan phải xin giấy phép trước khi xuất khẩu.

Cụ thể, danh mục mới bổ sung 18 mục hàng hóa chiến lược, thuộc ba nhóm chính: thiết bị in 3D cao cấp, thiết bị sản xuất bán dẫn tiên tiến và máy tính lượng tử. Ví dụ trong nhóm bán dẫn có các thiết bị như hệ thống làm lạnh nhiệt độ thấp, kính hiển vi điện tử quét (scanning electron microscope) và thiết bị đo dò wafer ở nhiệt độ thấp.

Ảnh: Free Malaysia Today

Đài Loan nhấn mạnh rằng các bước này là nhằm tuân thủ các quy định quốc tế liên quan đến kiểm soát phổ biến vũ khí, như Wassenaar Arrangement — mặc dù Đài Loan không phải là thành viên chính thức của các hiệp định đó do vị thế ngoại giao đặc biệt của mình.

Việc siết chặt kiểm soát xuất khẩu không mang tính lệnh cấm hoàn toàn, mà là yêu cầu giấy phép nhằm đảm bảo rằng công nghệ chiến lược không bị lạm dụng cho mục đích quân sự hoặc phổ biến vũ khí. Trước đây, vào tháng 6, Đài Loan đã đưa vào danh sách kiểm soát một số công ty Trung Quốc như Huawei và SMIC — động thái thể hiện rõ quyết tâm kiểm soát công nghệ nhạy cảm.

Một quan chức từ Cơ quan Thương mại Quốc tế Đài Loan khẳng định rằng việc mở rộng danh mục kiểm soát là “theo quy định quốc tế và cùng các đồng minh”, không nhằm vào một quốc gia cụ thể nào. Đồng thời, quy định mới sẽ chính thức có hiệu lực sau thời gian thông báo 60 ngày, để các doanh nghiệp được chuẩn bị.

Hành động này cũng phản ánh vị thế chiến lược của Đài Loan trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong ngành bán dẫn — nơi Đài Loan đóng vai trò quan trọng như nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới.

Quyết định siết chặt xuất khẩu công nghệ “hai mặt” của Đài Loan là bước đi thể hiện sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và xem xét an ninh quốc gia. Thay vì cấm hoàn toàn, Đài Bắc chọn cách quản lý chặt chẽ thông qua giấy phép, nhằm đảm bảo công nghệ cao không bị lạm dụng vào các mục đích quân sự. Điều này cũng cho thấy Đài Loan chủ động hòa nhập vào khuôn khổ kiểm soát quốc tế, nâng cao uy tín và trách nhiệm trong vấn đề kiểm soát phổ biến vũ khí.