Đàm phán tại COP30 gặp bế tắc khi EU phản đối thỏa thuận đề xuất

Cuộc họp thường niên về biến đổi khí hậu tại Nairobi đang bước vào ngày làm việc kéo dài hơn dự kiến khi các bên tham gia chưa thể tìm được tiếng nói chung. Tình trạng này nảy sinh từ việc Liên minh châu Âu phản đối một thỏa thuận dự kiến được đưa lên bàn đàm phán – động thái đã khiến phiên họp chính thức của COP30 đi vào thời gian gia hạn.

Theo ghi nhận từ Reuters, thỏa thuận đang gặp phản ứng chủ yếu vì nội dung liên quan tới định hình trách nhiệm công bằng giữa các quốc gia giàu và các quốc gia đang phát triển. EU cho rằng văn bản đề xuất không đủ nghiêm túc trong cam kết giảm phát thải của các nước phát triển và thiếu cơ chế bắt buộc rõ ràng. Việc này đã dẫn tới phản ứng mạnh mẽ từ khối châu Âu và làm đình trệ quá trình đưa ra kết quả cuối cùng của hội nghị.

Các nhà đàm phán phải đối mặt với nhiều áp lực: biến đổi khí hậu ngày càng rõ ràng, thời gian để đạt mục tiêu giữ ấm toàn cầu dưới 1,5 °C đang thu hẹp, nhưng đồng thời các nước cũng tranh cãi về phân bổ chi phí, công nghệ và hỗ trợ tài chính cho những quốc gia dễ bị tổn thương. Trong bối cảnh như vậy, việc không thống nhất được văn bản kết thúc (outcome document) khiến nhóm đàm phán lo ngại rằng COP30 sẽ kết thúc “không có gì mới” hoặc thiếu tính đột phá.

Ảnh: Stabroek News

BBC đưa tin, tại phiên họp liên tục diễn ra sau thời gian làm việc tiêu chuẩn, nhiều đại diện quốc gia đứng lên bày tỏ bất mãn: “Chúng tôi cần hành động chứ không chỉ lời nói”, “Nếu không có cam kết tài chính và chuyển giao công nghệ rõ ràng, mọi điều kiện thuận lợi sẽ bị mất đi”.

Việc EU phản đối thỏa thuận đề xuất không chỉ là vấn đề kỹ thuật trong đàm phán mà còn thể hiện mâu thuẫn chiến lược sâu hơn giữa quốc gia phát triển và quốc gia đang phát triển. Các nước phát triển lo ngại rằng nếu cam kết quá mạnh mà không có cơ chế kiểm soát, sẽ gặp khó khăn trong việc thực hiện trong nước; trong khi các nước đang phát triển yêu cầu các nước giàu phải đi đầu và chuyển giao công nghệ cũng như vốn.

Kết quả của COP30 sẽ có tác động lớn đến niềm tin và động lực hành động toàn cầu về biến đổi khí hậu. Nếu hội nghị không đóng được một thỏa thuận đủ mạnh, có nguy cơ người ta tiếp tục trì hoãn đầu tư hoặc chính sách, khiến mục tiêu giảm phát thải có thể trượt khỏi tầm tay. Ngược lại, nếu đàm phán vượt qua bế tắc, văn bản kết thúc sẽ là tín hiệu mạnh mẽ gửi tới thị trường, các ngành công nghiệp và người dân về việc chuyển đổi năng lượng không còn là lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu.

Trong những giờ tới, các bên sẽ tiếp tục làm việc ngoài kế hoạch, cố gắng tìm điểm hòa hợp trong các điều khoản then chốt như việc xây dựng cơ chế “đi trước chịu trước” (loss and damage), tăng cường hỗ trợ tài chính cho quốc gia dễ bị tổn thương và xác định khung thời gian cụ thể để giảm phát thải. Hội nghị đang ở thời khắc quyết định, và kết quả sẽ ảnh hưởng không chỉ tới năm nay mà cả thập kỷ tới.