Ghana cấm khai thác mỏ trong khu rừng phòng hộ để giảm thiểu tác hại môi trường

Ngày 11 tháng 12 năm 2025, Ghana chính thức công bố lệnh cấm khai thác mỏ trong các khu rừng phòng hộ, một quyết định được xem là bước ngoặt trong nỗ lực bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên thiên nhiên bền vững. Quyết định này đánh dấu sự chuyển hướng rõ rệt trong chính sách đối với ngành khai thác đã từng được xem là trụ cột kinh tế, nhưng đồng thời gây tổn hại nghiêm trọng đến hệ sinh thái rừng và đời sống cộng đồng địa phương.

Trước khi lệnh cấm được ban hành, nhiều khu rừng phòng hộ ở Ghana đã bị khai thác vàng và các khoáng sản khác một cách thiếu kiểm soát. Hoạt động này không chỉ dẫn đến phá rừng hàng loạt, làm suy giảm đa dạng sinh học, mà còn gây ô nhiễm nguồn nước và xói mòn đất đai. Những khu rừng từng xanh tốt giờ đây bị khoét sâu bởi các mạch hầm rộng lớn, khiến đất đai kém màu mỡ và gia tăng nguy cơ lũ lụt trong mùa mưa.

Chính phủ Ghana, đứng đầu là Tổng thống Nana Akufo-Addo, nhấn mạnh rằng lệnh cấm này không nhằm loại bỏ hoàn toàn ngành khai thác mỏ mà đặt ra giới hạn cần thiết để cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Lệnh cấm tập trung vào các khu rừng phòng hộ, những khu vực có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc duy trì sự ổn định khí hậu, bảo tồn nước và bảo vệ đa dạng sinh học. Theo giới chức Ghana, đây là hành động thiết thực nhằm giảm thiểu những thiệt hại lâu dài do khai thác trái phép và hoạt động thiếu kiểm soát gây ra trong nhiều năm qua.

Ảnh: Energy News

Việc khai thác mỏ trái phép, hay còn gọi là hoạt động “galamsey”, đã tồn tại trong nhiều thập kỷ và trở thành nỗi ám ảnh đối với môi trường Ghana. Tác động của nó không chỉ giới hạn ở sự mất mát rừng tự nhiên, mà còn lan rộng đến đời sống của người dân địa phương. Nhiều cộng đồng phụ thuộc vào nông nghiệp và nguồn nước tự nhiên giờ phải đối mặt với đất đai bạc màu và nguồn nước ô nhiễm nặng nề. Các chuyên gia môi trường cảnh báo rằng nếu không có hành động quyết liệt, hệ sinh thái rừng và nguồn nước ngọt vốn quý sẽ tiếp tục bị đe dọa nghiêm trọng.

Lệnh cấm của chính phủ Ghana không chỉ dừng lại ở việc cấm hoạt động khai thác trong rừng phòng hộ, mà còn đi kèm với các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn đối với giấy phép khai thác, tăng cường thực thi pháp luật và phối hợp với các cơ quan liên quan để xử lý hoạt động khai thác trái phép. Chính phủ cũng đang tìm kiếm sự hợp tác quốc tế để áp dụng công nghệ giám sát hiện đại, nhằm phát hiện kịp thời và ngăn chặn những hành vi vi phạm.

Quyết định mang tính bước ngoặt này được cộng đồng quốc tế đánh giá cao, bởi Ghana là một trong những nước có hệ sinh thái rừng phong phú nhất Tây Phi. Với sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế và các đối tác phát triển, chính phủ hy vọng sẽ xây dựng được một mô hình khai thác bền vững, vừa bảo vệ môi trường vừa đảm bảo lợi ích kinh tế cho người dân. Những nỗ lực này đồng thời góp phần vào mục tiêu ứng phó biến đổi khí hậu toàn cầu, khi rừng được xem là một trong những “bể chứa” carbon tự nhiên quan trọng nhất.

Tuy nhiên, thách thức phía trước vẫn rất lớn. Nghề khai thác mỏ, kể cả khi được hợp pháp hóa, vẫn tạo ra nguồn thu đáng kể và việc cấm khai thác trong rừng phòng hộ sẽ buộc nhiều thợ mỏ nhỏ và các doanh nghiệp phải tìm hướng đi mới. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng để xây dựng các giải pháp thay thế sinh kế, đồng thời tăng cường giáo dục và nhận thức về bảo vệ môi trường.

Quyết định cấm khai thác trong rừng phòng hộ là một bước đi dũng cảm của Ghana trong hành trình bảo vệ môi trường. Nó không chỉ thể hiện trách nhiệm với người dân và thế hệ tương lai mà còn đóng góp vào nỗ lực chung của nhân loại trong bảo tồn thiên nhiên và ứng phó với biến đổi khí hậu. Việc hiện thực hóa mục tiêu này đòi hỏi quyết tâm chính trị, các chính sách hiệu quả và sự tham gia tích cực từ mọi tầng lớp xã hội.