
Ảnh: The Japan Times
Theo Japan Times, chi phí năm đầu tại nhiều trường đại học tư ở Nhật hiện đã vượt mốc 1,5 triệu yên (khoảng hơn 250 triệu đồng), bao gồm học phí, phí nhập học và các khoản chi khác. Mức chi này cao hơn đáng kể so với các trường công lập, nơi học phí thường được nhà nước kiểm soát ở mức khoảng hơn 500.000 yên mỗi năm.
Không chỉ vậy, sinh viên trúng tuyển còn phải đóng một khoản phí nhập học từ 200.000 – 300.000 yên để “giữ chỗ”, và khoản tiền này thường không được hoàn lại nếu thay đổi quyết định.
Việc học phí tăng cao khiến nhiều gia đình Nhật Bản gặp khó khăn trong việc chi trả, đặc biệt trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và áp lực kinh tế gia tăng.
Nhiều sinh viên buộc phải đi làm thêm để trang trải học phí và sinh hoạt, trong khi một số khác phải từ bỏ cơ hội học đại học hoặc lựa chọn các trường có chi phí thấp hơn.
Giới chuyên gia cảnh báo, nếu xu hướng này tiếp diễn, cơ hội tiếp cận giáo dục đại học có thể ngày càng bị thu hẹp, đặc biệt đối với các nhóm thu nhập thấp. Đặc biệt, chi phí tăng cao diễn ra trong bối cảnh nhiều trường đại học tư thục lại đang thiếu hụt người học.
Dự báo đến năm 2040, số lượng sinh viên tại Nhật có thể giảm mạnh do tỷ lệ sinh thấp kéo dài, khiến nhiều trường không tuyển đủ chỉ tiêu.
Trên thực tế, đã có tới gần 60% trường đại học tư không đạt đủ số lượng tuyển sinh trong những năm gần đây, buộc chính phủ phải tính đến phương án sáp nhập hoặc tái cấu trúc hệ thống.
Dù thiếu sinh viên, các trường đại học tư vẫn khó giảm học phí do phụ thuộc lớn vào nguồn thu từ học phí để duy trì hoạt động. Khác với các trường công lập nhận được hỗ trợ ngân sách, trường tư phải tự cân đối tài chính, bao gồm chi phí vận hành, cơ sở vật chất và nhân sự. Điều này khiến học phí trở thành nguồn thu chủ yếu và khó có thể cắt giảm. Một số trường thậm chí còn tăng thêm các khoản phí cơ sở vật chất hoặc dịch vụ để bù đắp chi phí vận hành ngày càng cao.
Chính phủ Nhật Bản hiện đứng trước áp lực phải cân bằng giữa việc đảm bảo chất lượng giáo dục và duy trì khả năng tiếp cận của người học.
Việc học phí tăng cao không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân sinh viên mà còn tác động đến toàn bộ hệ thống giáo dục và nguồn nhân lực trong dài hạn, đặc biệt khi Nhật Bản đang cần lực lượng lao động trẻ để bù đắp cho xã hội già hóa.
Giới phân tích cho rằng, nếu không có các chính sách hỗ trợ tài chính hiệu quả hơn như học bổng, vay ưu đãi hoặc trợ cấp, chi phí đại học tư có thể tiếp tục là rào cản lớn, làm gia tăng bất bình đẳng trong tiếp cận giáo dục tại Nhật Bản.