Luật lao động mới ở Hàn Quốc: Người lao động được đàm phán trực tiếp với công ty lớn

Ảnh: Yonhap 

Luật mới, có hiệu lực từ ngày 10/3, mở rộng khái niệm “người sử dụng lao động”, cho phép các công ty chính – dù không trực tiếp ký hợp đồng – vẫn phải tham gia đàm phán nếu có ảnh hưởng đáng kể tới điều kiện làm việc của lao động thuê ngoài. Điều này giúp các công đoàn của lao động thuê ngoài có thể yêu cầu đàm phán trực tiếp với doanh nghiệp “đầu mối”, thay vì chỉ làm việc với các nhà thầu phụ như trước. Đây là bước tiến lớn nhằm đảm bảo quyền lợi cho nhóm lao động vốn bị đánh giá là yếu thế trong hệ thống sản xuất nhiều tầng.

Ngay từ khi luật được thông qua, nhiều doanh nghiệp bày tỏ lo ngại rằng quy định mới có thể buộc họ phải đàm phán với hàng trăm, thậm chí hàng nghìn công đoàn khác nhau tại cùng một nơi làm việc. Thực tế ban đầu cho thấy đã có hơn 1.000 công đoàn lao động thuê ngoài, đại diện cho khoảng 146.000 người, gửi yêu cầu đàm phán tới hơn 300 doanh nghiệp lớn. Tuy nhiên, quá trình triển khai không diễn ra như lo ngại.

Theo các quyết định ban đầu của cơ quan chức năng, thay vì phải làm việc với hàng loạt công đoàn riêng lẻ, doanh nghiệp thường chỉ phải đàm phán với một số “nhóm đại diện” được phân chia hợp lý.

Chẳng hạn, tại một số doanh nghiệp lớn như POSCO hay Sân bay quốc tế Incheon, các công đoàn được gộp lại thành khoảng 3-4 nhóm đàm phán, thay vì tách riêng từng tổ chức. Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc cho rằng những lo ngại về việc phải đàm phán với “hàng trăm, hàng nghìn” công đoàn là “phóng đại”, dù thừa nhận khối lượng công việc của doanh nghiệp có tăng lên so với trước.

Một điểm đáng chú ý khác là phạm vi đàm phán hiện vẫn tập trung vào các vấn đề liên quan trực tiếp đến người lao động như tiền lương, giờ làm, điều kiện làm việc. Những lo ngại trước đó rằng công đoàn có thể can thiệp sâu vào các quyết định quản trị như tái cấu trúc doanh nghiệp hay chuyển địa điểm sản xuất hiện chưa trở thành thực tế.

Dù vậy, quá trình áp dụng luật mới cũng ghi nhận không ít khó khăn. Nhiều đơn kiến nghị đã được rút lại, trong khi không ít doanh nghiệp chậm công bố thông tin đàm phán do còn vướng mắc pháp lý hoặc cần thêm thời gian xem xét. Bên cạnh đó, các tranh chấp về việc xác định “ai là người sử dụng lao động thực sự” vẫn đang được đưa ra cơ quan chức năng giải quyết.

Giới chuyên gia nhận định Luật Lao động mới là một bước thay đổi lớn trong quan hệ lao động tại Hàn Quốc, nhưng tác động thật sự sẽ cần thêm thời gian để đánh giá.

Trong ngắn hạn, luật đã giúp mở rộng quyền đàm phán cho người lao động, song vẫn đang được triển khai theo hướng thận trọng, nhằm tránh gây xáo trộn lớn cho hoạt động doanh nghiệp.