Mỹ và Iran tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz trở lại cho tàu thương mại

Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu – đã được Mỹ và Iran đồng loạt xác nhận mở lại cho tàu thương mại, đánh dấu tín hiệu hạ nhiệt bước đầu trong cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài tại Trung Đông.

Ảnh: Reuters 

Theo tuyên bố từ phía Iran, toàn bộ tàu thương mại, bao gồm cả tàu Mỹ (trừ tàu quân sự), có thể đi qua eo biển Hormuz, nhưng phải được sự chấp thuận và điều phối của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump cũng xác nhận tuyến hàng hải này đã “hoàn toàn mở”, song nhấn mạnh Washington vẫn duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được thỏa thuận toàn diện.

Dù được tuyên bố “mở hoàn toàn”, thực tế lưu thông qua eo biển Hormuz vẫn diễn ra rất hạn chế. Dữ liệu vận tải cho thấy số lượng tàu đi qua chỉ ở mức thấp, thậm chí nhiều tàu đã quay đầu do lo ngại rủi ro an ninh.

Các chuyên gia cho rằng việc lưu thông vẫn phụ thuộc vào nhiều điều kiện như tuyến đường do Iran chỉ định và yêu cầu phối hợp chặt chẽ với cơ quan hàng hải nước này. Ngoài ra, thỏa thuận mở cửa hiện gắn với lệnh ngừng bắn tạm thời trong khu vực, khiến tình hình vẫn tiềm ẩn nguy cơ đảo chiều bất cứ lúc nào.

Thông tin eo biển Hormuz mở lại đã lập tức tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu giảm sâu, có thời điểm dầu thô Mỹ giảm hơn 10%, trong khi chứng khoán quốc tế tăng mạnh nhờ kỳ vọng nguồn cung được cải thiện.

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo đây mới chỉ là tín hiệu tích cực ban đầu. Các yếu tố như an ninh hàng hải, bảo hiểm vận tải và căng thẳng chính trị vẫn chưa được giải quyết triệt để, khiến thị trường khó có thể “bình thường hóa” hoàn toàn trong ngắn hạn.

Việc mở lại eo biển Hormuz được xem là một phần của các nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran sau nhiều tuần xung đột khiến tuyến vận tải này gần như tê liệt. Trước đó, Iran từng đóng cửa eo biển để đáp trả các cuộc không kích, làm gián đoạn nghiêm trọng thương mại năng lượng toàn cầu.

Hiện cộng đồng quốc tế hoan nghênh động thái này nhưng đồng thời kêu gọi các bên tiến tới một thỏa thuận bền vững hơn nhằm đảm bảo tự do hàng hải lâu dài.

Trong bối cảnh đó, việc eo biển Hormuz mở cửa trở lại được xem là tín hiệu tích cực, nhưng vẫn chỉ là bước khởi đầu trong quá trình hạ nhiệt một trong những điểm nóng địa chính trị quan trọng nhất thế giới hiện nay.