Ngành hàng không cảnh báo nguy cơ hụt mục tiêu nhiên liệu xanh vì thiếu nguồn cung

Ngành hàng không toàn cầu đang đối mặt với một trở ngại lớn khi mục tiêu tăng sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững có nguy cơ không đạt được do sản lượng cung cấp vẫn quá thấp so với nhu cầu. Đây là cảnh báo mới nhất từ International Air Transport Association trong bối cảnh các hãng bay trên thế giới đặt mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính một cách mạnh mẽ.

Theo dữ liệu do tổ chức này công bố, mức sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững hiện chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng lượng nhiên liệu mà ngành hàng không tiêu thụ. Tỷ lệ này dù có cải thiện trong năm nay nhưng vẫn chưa tiến gần đến kỳ vọng mà các mục tiêu xanh đặt ra. Sản lượng dự kiến cho năm sau cũng chỉ đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu thực tế của các hãng bay trên toàn cầu.

Chi phí sản xuất nhiên liệu bền vững vẫn cao hơn nhiều so với nhiên liệu truyền thống và điều này khiến quá trình mở rộng quy mô gặp nhiều trở ngại. Các hãng hàng không khẳng định họ sẵn sàng mua toàn bộ lượng nhiên liệu bền vững nếu có sẵn trên thị trường nhưng nhà sản xuất chưa thể cung cấp đủ và mức giá cao làm giảm tính khả thi trong việc áp dụng rộng rãi.

Ảnh: Skift

IATA cho biết nếu tình trạng này kéo dài các hãng bay khó có thể duy trì lộ trình hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050. Nhiều doanh nghiệp có thể phải điều chỉnh kế hoạch hoặc trì hoãn các cam kết về môi trường do thiếu nền tảng năng lượng phù hợp.

Nhiên liệu hàng không bền vững được xem là giải pháp trọng tâm để giảm phát thải trong ngành hàng không vì có thể giúp giảm lượng khí carbon sinh ra trong suốt vòng đời sản phẩm. Tuy vậy lợi ích môi trường này chỉ có thể phát huy khi nguồn cung đạt mức đủ lớn để thay thế một phần đáng kể lượng nhiên liệu hóa thạch đang được sử dụng.

Nếu sản lượng không tăng kịp ngành hàng không sẽ tiếp tục phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống. Điều này vừa khiến mục tiêu xanh chậm lại vừa có nguy cơ làm tăng chi phí vận hành vì giá nhiên liệu hóa thạch ngày càng biến động mạnh.

Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ năng lực sản xuất hiện tại còn hạn chế. Việc mở rộng quy mô đòi hỏi đầu tư lớn vào công nghệ, nguồn nguyên liệu tái tạo và cơ sở hạ tầng. Ngoài chi phí cao việc bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định cũng là bài toán khó đối với các nhà máy sản xuất.

Trong khi đó các hãng hàng không cần những cơ chế hỗ trợ như ưu đãi thuế hoặc chương trình tín chỉ carbon để giảm bớt gánh nặng tài chính khi chuyển đổi sang nhiên liệu sạch. Một số quốc gia đã xem xét quy định bắt buộc tỷ lệ pha trộn nhiên liệu bền vững trong hoạt động hàng không nhưng mức độ triển khai còn chưa đồng đều giữa các thị trường.

Tại Việt Nam một số hãng đã tiến hành thử nghiệm sử dụng nhiên liệu bền vững cho các chuyến bay nhằm hướng đến hoạt động phát thải thấp hơn. Tuy vậy thị trường trong nước vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn cung quốc tế nên cũng chịu ảnh hưởng trước tình trạng thiếu hụt chung của thế giới.

Nếu nguồn cung không được cải thiện việc mở rộng quy mô sử dụng sẽ gặp nhiều khó khăn. Điều này có thể làm chậm lại tiến trình hiện thực hóa các cam kết về môi trường trong ngành hàng không Việt Nam.

Những cảnh báo mới từ IATA cho thấy mục tiêu xanh của ngành hàng không không chỉ phụ thuộc vào cam kết từ các hãng bay mà còn liên quan chặt chẽ tới khả năng phát triển nguồn nhiên liệu bền vững trên phạm vi toàn cầu. Để tiến trình chuyển đổi diễn ra đúng hướng cần có sự phối hợp giữa nhà sản xuất, chính phủ và doanh nghiệp hàng không nhằm tăng quy mô sản xuất, giảm chi phí và bảo đảm nguồn cung ổn định.

Nếu các giải pháp này được triển khai hiệu quả ngành hàng không vẫn có thể tiến gần tới mục tiêu giảm phát thải trong những năm tới. Ngược lại việc thiếu nhiên liệu sạch sẽ tiếp tục là rào cản lớn cản trở sự chuyển đổi sang mô hình phát triển bền vững.