
Ảnh: Julian Ryall
Theo tờ South China Morning Post, nhiều nhà tù nữ tại Nhật hiện giống “viện dưỡng lão” hơn là cơ sở giam giữ, khi ngày càng nhiều phụ nữ lớn tuổi phải vào tù vì các tội nhẹ như trộm cắp thực phẩm hoặc hàng hóa thiết yếu. Nhiều người trong số họ sống cô độc, nghèo khó và không có nơi nương tựa sau khi ra tù.
Báo cáo của Bộ Tư pháp Nhật Bản cho thấy tỷ lệ tái phạm ở phụ nữ cao tuổi đặc biệt cao. Một số người thừa nhận họ cố tình phạm tội để được quay lại nhà tù – nơi có thức ăn, chăm sóc y tế và sự quan tâm mà họ không tìm thấy bên ngoài xã hội.
Tại Nhà tù Tochigi – một trong những cơ sở giam giữ nữ lớn nhất Nhật Bản – các cai ngục hiện phải hỗ trợ phạm nhân già yếu ăn uống, tắm rửa và di chuyển mỗi ngày. Nhiều tù nhân mắc chứng mất trí nhớ hoặc bệnh mãn tính cần chăm sóc liên tục, tạo áp lực lớn lên hệ thống cải tạo vốn được thiết kế chủ yếu cho mục tiêu giáo dục và tái hòa nhập.
Bên cạnh vấn đề già hóa, số lượng phạm nhân nước ngoài tại Nhật cũng gia tăng, đặc biệt là phụ nữ đến từ Đông Nam Á. Điều này kéo theo rào cản ngôn ngữ trong quá trình tư vấn tâm lý, giáo dục pháp luật và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.
Theo các chuyên gia, nhiều phạm nhân không thể hiểu đầy đủ quy định hoặc tham gia hiệu quả các chương trình cải tạo do thiếu phiên dịch viên và nhân sự hỗ trợ đa ngôn ngữ. Điều này khiến nguy cơ tái phạm sau khi mãn hạn tù tăng cao.
Giới nghiên cứu xã hội Nhật Bản cho rằng tình trạng này phản ánh sâu sắc cuộc khủng hoảng già hóa dân số và sự cô lập xã hội tại nước này. Trong nhiều trường hợp, nhà tù vô tình trở thành “mạng lưới an sinh cuối cùng” đối với những phụ nữ lớn tuổi không còn gia đình hay hỗ trợ cộng đồng.
Các tổ chức hỗ trợ tù nhân tại Nhật hiện kêu gọi chính phủ tăng đầu tư vào phúc lợi xã hội, chăm sóc sức khỏe tâm thần và các chương trình hỗ trợ người cao tuổi sau mãn hạn tù, thay vì chỉ tập trung vào giam giữ và trừng phạt.