Nhật Bản siết visa kinh doanh, nhiều chủ doanh nghiệp nước ngoài lao đao vì nguy cơ bị buộc rời đi

Ảnh: HIMARI SEMANS

Theo giới quan sát, động thái mới phản ánh nỗ lực của Tokyo nhằm kiểm soát nhập cư và ngăn tình trạng lợi dụng visa kinh doanh để cư trú dài hạn. Tuy nhiên, các quy định khắt khe hơn cũng làm dấy lên lo ngại về tác động tới cộng đồng doanh nhân nước ngoài vốn đang góp phần duy trì nền kinh tế Nhật Bản trong bối cảnh thiếu hụt lao động nghiêm trọng.

Theo quy định mới có hiệu lực từ tháng 10/2025, mức vốn tối thiểu để xin visa “Business Manager” tại Nhật Bản đã tăng từ 5 triệu yen lên 30 triệu yen (khoảng 190.000 USD), tức gấp 6 lần trước đây.

Ngoài yêu cầu về vốn, người xin visa giờ đây còn phải đáp ứng hàng loạt điều kiện mới như: Thuê ít nhất một lao động toàn thời gian tại Nhật; Chứng minh năng lực tiếng Nhật; Có kinh nghiệm quản lý hoặc bằng cấp liên quan; Nộp kế hoạch kinh doanh được chuyên gia xác nhận; Có văn phòng hoạt động thực tế, không được dùng địa chỉ “ảo” hoặc văn phòng tại nhà.

Theo Bộ Tư pháp Nhật Bản, các thay đổi nhằm ngăn chặn tình trạng lập công ty “vỏ bọc” để lấy quyền cư trú thay vì kinh doanh thực chất.

Tác động của chính sách mới đã xuất hiện gần như ngay lập tức. Theo The Japan Times và truyền thông Nhật Bản, số lượng hồ sơ xin visa quản lý doanh nghiệp đã giảm tới 96% kể từ khi quy định mới có hiệu lực, từ khoảng 1.700 hồ sơ mỗi tháng xuống chỉ còn khoảng 70.

Nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ cho biết họ không thể đáp ứng yêu cầu vốn quá cao, đặc biệt sau nhiều năm kinh tế khó khăn và đồng yen mất giá. Một trong những trường hợp gây chú ý lớn là ông Manish Kumar – chủ nhà hàng Ấn Độ tại tỉnh Saitama. Ông đã sống ở Nhật gần 30 năm và kinh doanh nhà hàng suốt 18 năm nhưng vẫn bị từ chối gia hạn visa theo quy định mới.

Trong một buổi vận động phản đối chính sách, ông bật khóc khi nói rằng các con mình “chỉ biết tiếng Nhật” và coi Nhật Bản là quê hương duy nhất. Đoạn video sau đó lan truyền mạnh trên mạng xã hội Nhật Bản.

Nhiều tổ chức xã hội và cộng đồng doanh nhân nước ngoài cho rằng chính sách mới có thể khiến Nhật Bản mất đi những doanh nghiệp nhỏ hợp pháp đã tồn tại nhiều năm. Một bản kiến nghị yêu cầu xem xét lại quy định mới đã thu hút hàng chục nghìn chữ ký.

Giới chuyên gia cho rằng Tokyo đang rơi vào thế khó: một mặt muốn siết nhập cư để xoa dịu lo ngại trong nước, mặt khác lại phải đối mặt tình trạng già hóa dân số và thiếu lao động ngày càng nghiêm trọng.

Theo dữ liệu của Cơ quan Dịch vụ Xuất nhập cảnh Nhật Bản, nước này hiện có hơn 4,1 triệu người nước ngoài sinh sống, chiếm khoảng 3,35% dân số. Trong khi đó, viện nghiên cứu Recruit Works Institute từng dự báo Nhật Bản có thể thiếu hơn 11 triệu lao động vào năm 2040 nếu xu hướng già hóa tiếp tục.

Chính quyền của Thủ tướng Sanae Takaichi hiện theo đuổi chính sách được mô tả là “chung sống có trật tự” với người nước ngoài.

Tokyo khẳng định Nhật Bản vẫn cần lao động nhập cư để duy trì nền kinh tế, nhưng muốn siết chặt các tiêu chuẩn cư trú và hội nhập xã hội. Trong những năm gần đây, vấn đề nhập cư ngày càng trở thành chủ đề nhạy cảm tại Nhật Bản khi số người nước ngoài tăng nhanh, đặc biệt tại các thành phố lớn.

Một số chính trị gia bảo thủ và nhóm dân tộc chủ nghĩa cho rằng hệ thống visa cũ quá lỏng lẻo và dễ bị lợi dụng. Tuy nhiên, các nhà kinh tế cảnh báo việc siết quá mạnh có thể khiến Nhật Bản khó thu hút doanh nhân và lao động quốc tế trong tương lai.