Nhật Bản vấp chỉ trích vì “đánh đổi môi trường” để tránh thuế quan từ Mỹ

Ảnh: Reuters 

Theo các nguồn tin, Tokyo đã chấp nhận một thỏa thuận thương mại quy mô lớn với Washington, trong đó cam kết đầu tư hàng trăm tỷ USD vào nền kinh tế Mỹ nhằm đổi lấy việc giảm thuế nhập khẩu. Cụ thể, mức thuế từng bị đe dọa lên tới 25% đã được hạ xuống còn khoảng 15%, giúp giảm đáng kể áp lực cho hàng hóa Nhật Bản xuất khẩu sang Mỹ.

Trong khuôn khổ thỏa thuận, Nhật Bản đã dành khoảng 5.700 tỷ yên (tương đương 35,6 tỷ USD) cho ba dự án lớn tại Mỹ, bao gồm một nhà máy điện khí quy mô lớn ở bang Ohio, một cơ sở xuất khẩu dầu thô tại Texas và một nhà máy sản xuất kim cương tổng hợp ở Georgia.

Tuy nhiên, chính các dự án này đang trở thành tâm điểm tranh cãi. Một liên minh gồm 29 tổ chức môi trường quốc tế cảnh báo rằng lượng khí thải từ ba dự án có thể tương đương khoảng 20% tổng lượng phát thải hàng năm của Nhật Bản – một con số được cho là “đáng báo động”.

Các nhóm này chỉ trích việc sử dụng nguồn vốn công để hỗ trợ các dự án liên quan đến nhiên liệu hóa thạch, cho rằng điều này đi ngược lại cam kết giảm phát thải và mục tiêu trung hòa carbon mà Nhật Bản đã đề ra.

Thỏa thuận đầu tư – thương mại giữa hai nước được hình thành trong bối cảnh chính quyền Donald Trump gia tăng sức ép thuế quan đối với các đối tác, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghiệp và ô tô.

Việc chấp nhận đầu tư lớn vào Mỹ được xem là “cái giá” mà Nhật Bản phải trả để duy trì khả năng cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, đồng thời bảo vệ các ngành công nghiệp chủ lực trước nguy cơ bị đánh thuế cao.

Theo giới quan sát, đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn liên quan đến yếu tố chính trị, khi Mỹ muốn củng cố chuỗi cung ứng trong nước và giảm phụ thuộc vào các đối thủ như Trung Quốc.

Một trong những dự án gây tranh cãi nhất là nhà máy điện khí tại Ohio, dự kiến trở thành một trong những nhà máy lớn nhất thế giới với công suất lên tới 9,2 gigawatt. Các chuyên gia môi trường cho rằng việc tiếp tục đầu tư vào năng lượng hóa thạch quy mô lớn có thể làm chậm quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch, không chỉ tại Mỹ mà còn ảnh hưởng đến định hướng chính sách của Nhật Bản trong dài hạn.

Trong khi đó, phía chính phủ Nhật Bản và các doanh nghiệp liên quan lập luận rằng các dự án này mang lại lợi ích kinh tế thiết thực, đồng thời giúp tăng cường quan hệ đồng minh chiến lược với Mỹ.

Vụ việc đang đặt Nhật Bản vào thế khó khi phải cân bằng giữa lợi ích kinh tế trước mắt và cam kết môi trường lâu dài. Một mặt, việc tránh được thuế quan từ Mỹ giúp bảo vệ tăng trưởng và việc làm trong nước. Nhưng mặt khác, áp lực từ cộng đồng quốc tế và các tổ chức môi trường có thể ảnh hưởng đến hình ảnh của Nhật Bản.

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong thương mại toàn cầu, quyết định của Tokyo có thể trở thành phép thử lớn đối với chiến lược phát triển bền vững của quốc gia này trong những năm tới.