Nigeria cấp phép dự án xử lý khí thải flaring hướng tới năng lượng sạch và tăng trưởng đầu tư

Nigeria vừa đạt một bước tiến quan trọng trong nỗ lực ứng phó với khí thải công nghiệp khi nước này cấp phép cho 28 công ty tham gia chương trình thương mại hóa khí flaring nhằm khai thác nguồn khí vốn bị đốt bỏ trong quá trình khai thác dầu. Chương trình mang tên Nigerian Gas Flare Commercialisation Programme (NGFCP) được giới chức Abuja xem như một trong những trụ cột chiến lược trong kế hoạch chuyển dịch năng lượng, giảm thiểu tác hại môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. 

Khí flaring là khí tự nhiên được thải ra và đốt trong quá trình khai thác dầu, hành vi này đã tồn tại kéo dài và gây tốn kém không chỉ về mặt môi trường mà còn lãng phí nguồn tài nguyên quý giá. Nigeria là một trong những nơi có mức khí flaring lớn nhất trên thế giới, với hàng triệu mét khối khí bị đốt mỗi ngày thay vì thu hồi sử dụng cho mục tiêu năng lượng hoặc công nghiệp. Đây cũng là một trong những nguyên nhân góp phần làm gia tăng phát thải carbon và ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng tại các khu vực khai thác ở vùng Đồng bằng sông Niger. 

Chương trình NGFCP được thiết kế nhằm chấm dứt tình trạng khí bị đốt bỏ, chuyển nguồn khí này thành tài sản kinh tế có giá trị thay vì gánh nặng môi trường. Theo tài liệu của chương trình, nếu thành công, dự án có thể thu hồi khoảng 250 đến 300 triệu feet khối khí mỗi ngày, tương đương với tiềm năng sản xuất gần 3 gigawatt điện năng, góp phần giảm tới 6 triệu tấn CO₂ mỗi năm. Điều này không chỉ giúp cải thiện chất lượng không khí và giảm phát thải mà còn đóng góp vào mục tiêu chuyển dịch sang năng lượng sạch trung hạn và dài hạn. 

Ảnh: Arise News

Không chỉ mang ý nghĩa môi trường, chương trình còn được kỳ vọng thu hút khoảng 2 tỷ đô la đầu tư trực tiếp vào ngành năng lượng và tạo ra hơn 100.000 việc làm mới trên toàn quốc. Ngoài ra, dự án dự kiến sản xuất khoảng 170.000 tấn khí LPG mỗi năm, cung cấp năng lượng sạch hơn cho khoảng 1,4 triệu hộ gia đình, từ đó cải thiện điều kiện sống và giảm bớt sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch truyền thống. 

Quá trình cấp phép diễn ra sau một vòng đấu thầu cạnh tranh, trong đó có 49 địa điểm khí flaring được phân bổ cho 42 nhà thầu. 28 công ty chiến thắng đã ký các thỏa thuận quan trọng, trong đó có hợp đồng phát triển, kết nối và mua bán khí, qua đó chính thức đủ điều kiện tiếp cận nguồn khí flaring để triển khai các dự án thu hồi và sử dụng khí trực tiếp tại những khu vực được chỉ định. 

Theo giới chức tại Ủy ban điều tiết dầu khí thượng nguồn Nigeria (NUPRC), việc cấp phép đánh dấu một “điểm ngoặt chiến lược” cho ngành dầu khí nước này. Trước đây, khí flaring không chỉ là vấn đề môi trường mà còn là gánh nặng pháp lý và kinh tế đối với nhà sản xuất dầu, bởi khí bị đốt bỏ không mang lại lợi ích kinh tế. Bằng cách chuyển biến khí flaring thành nguồn tài nguyên có thể thương mại hóa, Nigeria đang từng bước đáp ứng yêu cầu của Kế hoạch chuyển dịch năng lượng quốc gia, đồng thời tăng cường uy tín quốc tế trong cam kết giảm phát thải. 

Chương trình này còn nhận được sự hỗ trợ từ nhiều đối tác phát triển quốc tế trong việc thiết kế khuôn khổ kỹ thuật và thương mại, bao gồm Power Africa, KPMG, Ngân hàng Thế giới, USAID và một số tổ chức tài chính khác. Sự tham gia của các tổ chức này giúp chương trình không chỉ có yếu tố nội địa mà còn tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế về phát triển bền vững và quản trị rủi ro, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư tham gia vào lĩnh vực này. 

Dù là tín hiệu tích cực, giới quan sát vẫn lưu ý rằng thách thức lớn nhất nằm ở việc triển khai thực tế và huy động vốn xây dựng cơ sở hạ tầng cần thiết. Những bước tiếp theo như thiết kế kỹ thuật, xây dựng, lắp đặt hệ thống thu hồi khí và đấu nối với hệ thống điện quốc gia sẽ đòi hỏi thời gian, nguồn lực và sự phối hợp giữa nhà nước với các nhà đầu tư. Sự quyết tâm trong giai đoạn hiện nay phản ánh mong muốn của Nigeria không chỉ khai thác tài nguyên một cách bền vững mà còn tận dụng cơ hội để gia tăng giá trị gia tăng nội địa và cải thiện an ninh năng lượng. 

Sự khởi động của chương trình NGFCP có thể được xem như một minh chứng cho việc các quốc gia sản xuất năng lượng lớn đang tìm cách điều chỉnh mô hình kinh tế truyền thống để phù hợp hơn với yêu cầu của thế kỷ XXI, nơi mà giảm phát thải và đổi mới công nghệ trở thành trọng tâm cho phát triển bền vững. Nigeria, với trữ lượng khí dồi dào và nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, đang nỗ lực biến nguồn khí từng bị phung phí thành động lực tăng trưởng và nền tảng cho tương lai năng lượng sạch hơn.