Sau gần 9 năm, ông Trump trở lại một Trung Quốc hoàn toàn khác

Ảnh: Henry Wong 

Theo SCMP, chuyến thăm lần này diễn ra trong bối cảnh thế giới biến động mạnh bởi xung đột Trung Đông, khủng hoảng năng lượng và cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc.

Khác với năm 2017 là thời điểm Trung Quốc vẫn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ và công nghệ phương Tây, hiện nay Bắc Kinh hiện đã chủ động xây dựng chiến lược giảm phụ thuộc vào Washington. Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã đa dạng hóa chuỗi cung ứng, mở rộng sản xuất sang Đông Nam Á và tăng cường tìm kiếm thị trường mới.

Ví dụ như  trường hợp công ty sản xuất đồ chơi An’Best tại tỉnh Giang Tô. Trong cuộc chiến thương mại đầu tiên năm 2018, doanh nghiệp này từng hoang mang trước các đòn thuế quan của Mỹ. Nhưng đến nay, đại diện công ty cho biết họ đã “bình tĩnh và chuẩn bị tốt hơn” nhờ mở rộng hoạt động sang Việt Nam và Indonesia.

Các chuyên gia cho rằng chính sách “pháo đài kinh tế” của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong nhiều năm qua đã giúp Trung Quốc tăng khả năng chống chịu trước sức ép từ Mỹ. Bắc Kinh hiện không còn ở thế buộc phải nhượng bộ lớn như giai đoạn ký thỏa thuận thương mại với Washington dưới nhiệm kỳ đầu của ông Trump.

Không chỉ kinh tế, sức mạnh công nghệ và quân sự của Trung Quốc cũng thay đổi đáng kể. Theo Wall Street Journal, Trung Quốc hiện dẫn đầu nhiều lĩnh vực như pin, robot, sản xuất công nghệ cao và sở hữu lực lượng hải quân lớn nhất thế giới xét theo số lượng tàu chiến.

Trong khi đó, Mỹ thời gian qua phải đối mặt nhiều sức ép từ các cuộc xung đột quốc tế, đặc biệt là căng thẳng với Iran và những tranh cãi kéo dài về chiến lược toàn cầu của Washington. Một số nhà phân tích cho rằng điều này khiến đồng minh châu Á của Mỹ bắt đầu đặt câu hỏi về khả năng duy trì cam kết an ninh lâu dài của Washington tại khu vực.

Dù vậy, giới quan sát nhận định chuyến thăm lần này khó tạo ra đột phá lớn. Hội nghị thượng đỉnh giữa ông Trump và ông Tập chủ yếu được xem là nỗ lực ổn định quan hệ song phương hơn là giải quyết tận gốc các bất đồng về thương mại, Đài Loan, công nghệ hay cạnh tranh chiến lược.

Một số lĩnh vực hợp tác hạn chế vẫn được kỳ vọng như AI, hàng không và thương mại. Mỹ cũng vừa xác nhận sẽ cử đoàn đại biểu tham dự các cuộc họp APEC tổ chức tại Thượng Hải và Tô Châu trong tháng này, cho thấy hai bên vẫn duy trì các kênh đối thoại kinh tế.

Tuy nhiên, tâm thế của Bắc Kinh hiện được cho là tự tin hơn nhiều so với gần một thập kỷ trước. The Washington Post nhận định ông Tập đang muốn tận dụng chuyến thăm để thể hiện hình ảnh Trung Quốc như một “cường quốc ổn định” trong bối cảnh thế giới đầy bất định.

Trong khi đó, phía Mỹ cũng hiểu rằng Trung Quốc hiện không còn dễ bị gây áp lực như trước. Các biện pháp thuế quan, kiểm soát công nghệ hay gây sức ép thương mại từng phát huy tác dụng trong giai đoạn đầu nay được cho là khó tạo hiệu quả tương tự.

Giới phân tích nhận định điều quan trọng nhất với cả Washington lẫn Bắc Kinh hiện nay có lẽ không phải “ai thắng ai”, mà là làm thế nào để tránh cạnh tranh chiến lược vượt khỏi tầm kiểm soát trong bối cảnh hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn phụ thuộc sâu sắc vào nhau.