Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ủng hộ phán quyết khí hậu của Tòa án Thế giới

Ảnh: Reuters 

Nghị quyết do quốc đảo Vanuatu ở Thái Bình Dương khởi xướng nhằm tái khẳng định ý kiến tư vấn mà ICJ đưa ra hồi tháng 7/2025. Theo đó, các quốc gia có trách nhiệm pháp lý trong việc cắt giảm nhiên liệu hóa thạch và ngăn chặn hiện tượng nóng lên toàn cầu. Cuộc bỏ phiếu diễn ra ngày 20/5 với kết quả áp đảo: 141 nước ủng hộ, 8 nước phản đối và 28 nước bỏ phiếu trắng.

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres gọi kết quả bỏ phiếu là “sự khẳng định mạnh mẽ đối với luật pháp quốc tế, công lý khí hậu và trách nhiệm của các quốc gia trong bảo vệ con người trước khủng hoảng khí hậu leo thang”.

Dù ý kiến của ICJ không mang tính ràng buộc pháp lý, giới chuyên gia cho rằng nó có thể trở thành cơ sở quan trọng cho hàng loạt vụ kiện khí hậu trên toàn cầu trong tương lai.

Đặc biệt, các quốc đảo nhỏ đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi nước biển dâng cao xem đây là thắng lợi mang ý nghĩa lịch sử. Ông Vishal Prasad – Giám đốc tổ chức Pacific Islands Students Fighting Climate Change – cho rằng cuộc bỏ phiếu thể hiện cam kết biến “công lý khí hậu thành hiện thực”.

Mỹ là một trong 8 quốc gia phản đối nghị quyết, cùng với Nga, Saudi Arabia, Iran, Israel, Belarus, Yemen và Liberia. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Qatar và Nigeria nằm trong nhóm bỏ phiếu trắng.

Chính quyền của Tổng thống Donald Trump hiện theo đuổi chính sách mở rộng sản xuất nhiên liệu hóa thạch và đã rút Mỹ khỏi nhiều cam kết môi trường quốc tế, bao gồm Thỏa thuận Khí hậu Paris.

Phó Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Tammy Bruce cho rằng nghị quyết chứa “những yêu cầu mang tính chính trị không phù hợp liên quan đến nhiên liệu hóa thạch”. Washington cũng phản đối việc yêu cầu Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc báo cáo về các vấn đề pháp lý liên quan đến khí hậu.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra trong bối cảnh thế giới ngày càng chịu áp lực chuyển đổi năng lượng giữa lúc xung đột Trung Đông khiến giá dầu và khí đốt biến động mạnh.

Reuters trước đó cho biết khoảng 60 quốc gia đã nhóm họp tại Colombia để thảo luận các biện pháp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, coi đây không chỉ là vấn đề môi trường mà còn liên quan đến an ninh năng lượng toàn cầu.

Theo giới quan sát, nghị quyết mới của Liên Hợp Quốc cho thấy xu hướng ngày càng rõ rệt trong cộng đồng quốc tế: biến trách nhiệm chống biến đổi khí hậu từ cam kết chính trị thành nghĩa vụ pháp lý.

Trong nhiều năm qua, số lượng các vụ kiện liên quan đến khí hậu trên toàn cầu đã tăng nhanh. Các nhà nghiên cứu cho rằng tòa án đang ngày càng đóng vai trò lớn hơn trong việc định hình chính sách môi trường và khí hậu của các quốc gia.